X
تبلیغات
( آرامشهر)

 

     در توسعه فيزيكي شهرها عوامل طبيعي و انساني (مصنوعي) در نحوه شكل گيري و روند توسعه آتي شهر مؤثر مي باشند. عوامل موثر در توسعه كالبدي و فيزيكي شهر بانه(موانع توسعه) را مي توان چنين شرح  نمود: 

الف- عوامل طبيعي

يكي از عوامل طبيعي مؤثر در توسعه شهر بانه ،وجود ارتفاعات و پستي و بلنديهاي شهر مي باشد. شهر بانه بر روي دره اي واقع شده است كه ارتفاعات گوناگوني آنرا احاطه كرده اند(شمالا"به ارتفاعات دوزين،جنوبا"به ارتفاعات آربابا،شرقا"به ارتفاعات بابوس و غربا"به ارتفاعات پست سليمان بيگ).اگر چه اين ارتفاعات به عنوان موانع توسعه فيزيكي شهر محسوب مي شوند اما شكل گيري محلات و مناطق مسكوني مختلف بر روي شيب هاي تند دامنه هاي اين ارتفاعات نشان از عدم كنترل ساخت و سازهاي غير قانوني و توسعه غير اصولي و نامناسب شهر دارد. شكل گيري و توسعه محلات حمزه آباد و صالح آباد در قسمتهاي شمالي شهر دو نمونه از توسعه نامناسب محلات شهر بر روي تپه ها و دامنه هاي شيب دار ارتفاعات ميباشد.همچنين در اراضي توسعه يافته جنوبي شهر(دامنه هاي ارتفاعات آربابا) توسعه فيزيكي شهر به طرف زمينهاي بالا دست صورت پذيرفته است. وجود زمينهاي كشاورزي و اراضي مرتفع در شرق شهر به عنوان مانعي جهت توسعه شهر امكان رشد كالبدي شهر را در اين قسمت نيز با محدوديت روبرو ساخته است.ارتفاعات پست سليمان بيگ نيز تا حدودي بر محدوديت توسعه شهر افزوده است.      يكي ديگر از عوامل طبيعي اثر گذار در توسعه بانه ،رودخانه بانه چاي است كه از شمال شرقي شهر به جنوب غربي شهر با عرض سي متر از شهر عبور كرده آنرا به دو قسمت شمالي و جنوبي تقسيم نموده و پس از طي مسافتي وارد خاك عراق مي گردد.اين رودخانه به دليل گسيختگي كه در بافت مركزي شهر ايجاد نموده است همواره به عنوان عاملي در محدوديت توسعه شهر عمل نموده است.اين امر به علت بالا بودن هزينه احداث پل هاي متعدد جهت تسهيل در ارتباط بين دو طرف رودخانه و يكپارچگي بافت شهر به عنوان مانعي در توسعه فيزيكي شهر به شمار ميرود. عامل ديگري كه مي توان از آن بعنوان مانع طبيعي در توسعه شهر بانه نام برد عامل اقليم مي باشد. همانطوركه قبلا"نيز اشاره شد شهر بانه از نظر اقليم داراي زمستانهاي بسيار سرد و تابستانهاي معتدل مي باشد.قسمت اعظم نزولات جوي در زمستان به صورت برف مي باشد كه باعث بروز يخ زدگي و لغزندگي سطح معابر و گذرگاههاي شهر و در نهايت محدوديت توسعه، خاصه در قسمتهايي از شهر كه داراي شيب هاي تند مي باشد گرديده است. اراضي مرغوب كشاورزي ،مخصوصا"اراضي قسمتهاي شرقي شهربانه را نيز مي توان به عنوان عامل طبيعي ديگري كه سبب عدم توسعه كالبدي سكونتگاههاي شهر در اين اراضي گرديده است ،مطرح نمود.

ب- عوامل مصنوعي 

بر پايه مشاهدات صورت گرفته ،اراضي وسيعي از نواحي جنوب غربي و شمال غربي شهر بانه به كاربري هاي نظامي (پادگانها و مراكز نظامي و انتظامي) اختصاص يافته است كه توسعه شهر را در قسمتهاي مذكور با محدوديت مواجه ساخته است .  علاوه بر اين زمينهاي متعلق به صدا و سيما در جنوب غربي شهر نبز مانعي جهت توسعه شهر در جبهه فوق الذكر بشمار مي روند.همچنين اراضي متعلق به سازمان اوقاف ،براي مثال اراضي گلستان گورستان شهدا در شمال جاده سليمان بيگ موانع مصنوعي و انسان ساخت در مقابل توسعه شهر هستند. جهت توسعه بهينه شهر با افزايش جمعيت شهر بانه در اثر مهاجرتهاي وسيع روستائيان به شهر كه بعد از خاتمه جنگ و شروع بازسازيهاي شهر با شدت بيشتري انجام پذيرفت و همچنين با گسترش بخش خدمات خاصه خدمات بازرگاني و خريد و فروش كالاهاي قاچاق و مبادلات مرزي در شهر كه از دهه هفتاد آغاز شده بود مجموعا" منجر به توسعه افقي شهر و تغيير قانوني يا غير قانوني كاربريهاي شهري مصوب طرحهاي جامع و تفصيلي به كاربريهاي مسكوني گرديدعدم صرفه جويي در استفاده از زمينهاي مسكوني و بهره گيري از يك طبقه از اراضي واگذاري توسط دولت در طرحهاي آماده سازي زمين خود  زمينه توسعه افقي شهر را بيش از پيش فراهم نمود بطوريكه در مدت كوتاهي اراضي وسيعي از قسمتهاي غربي و شمال غربي شهر به زير ساخت و سازهاي مسكوني رفته ،توسعه شهر را در اين جبهه نيز مانند ساير نقاط شهر (شمال،جنوب و تا حدودي شرق) به حد اشباع رسانيده و توسعه سالهاي آتي شهر را با محدوديت هاي زمين و جهات مناسب روبرو ساخته است.  هر چند درسالهاي اخير افزايش تراكم ساختماني و اتخاذ سياست كوچك سازي خصوصا" در ساختمانهاي مسكوني جديد الاحداث گامهايي مثبت در جهت توسعه بهينه شهر بشمار مي روند اما تدوام رشد جمعيت شهر و محدوديت زمين همچنان گوياي وضعيت بحراني شهر از نظر توسعه كالبدي و فضايي خصوصا"در سالهاي آينده خواهد بود.در اين ميان ساخت و سازهاي غير مجاز و بورس بازي زمين توسط دلالان و سوداگران زمين بر معضل زمين و مسكن  بيش از پيش افزوده است.     

به طور كلي ميتوان گفت كه توسعه ادواري شهر بانه كه در گذشته در حد فاصل ارتفاعات جنوبي شهر (آربابا)و رودخانه بانه چاي صورت پذيرفته بود در سالهاي گذشته متوجه اراضي شمالي شمال غربي و غرب شهر گرديد.اما رشد بي رويه ساخت و سازهاي شهري در دامنه ارتفاعات شمالي نيز منجر به اشباع اراضي قابل توسعه در منطقه فوق الذكر گرديد.اراضي جنوب شرقي شهر (در امتدادجاده بوئين) نيز در سالهاي اخير با احداث  شهركهاي نور و جهاد در حال اشباع شدن مي باشند. همچنين اراضي باقيمانده در جبهه شرقي نيز به علت اينكه اكثرا"بصورت زمينهاي كشاورزي و باغات بوده، داراي شيبهاي تندي هم مي باشند براي توسعه واحدهاي مسكوني مناسب نمي باشند.  قسمتهاي جنوب غربي شهر به دليل وجود آرامگاه سليمان بيگ و اراضي صدا و سيما و اراضي واقع در شمال غربي شهر نيز به علت اينكه به كاربري نظامي اختصاص يافته اند ،جهات مناسبي جهت توسعه فيزيكي شهر به حساب نمي آيند     

عکس هوایی موانع توسعه فیزیکی شهر بانه

بنابراين جهت انتخاب توسعه بهينه شهر بانه مي توان راهكارهاي زير را مطرح نمود: 1- انتقال دادن  مراكز نظامي و تأسيسات غير ضروري داخل بافت شهر مانن ميادين تره بار ، كشتارگاهها و... به مكانهايي مناسب خارج از محدوده شهر؛ 2- تدوين ظوابط و مقرراتي مناسب جهت جلوگيري از هدر رفتن زمينهاي شهري اختصاص يافته به كاربريهاي مختلف؛ 3- افزايش تراكم ساختماني و حمايت از سياست هاي كوچك سازي و بلند مرتبه سازي در ساخت و سازهاي آتي در مناطق مختلف شهر؛ 4- كنترل بيشتر دولت بر نحوه توسعه فيزيكي شهر با اعمال سياستهايي همچون حمايت از انبوه سازان و اجراي طرح هاي آماده سازي زمين؛ 5- در پايان استفاده از زمينهاي باقيمانده قسمتهاي غربي و شمال شرقي شهر جهت توسعه آتي شهر قابل توصيه مي باشند.


نوشته شده توسط دکتر بختیار عزت پناه  | لینک ثابت |